zondag 23 juli 2006 20:30 Ned 3

'Wilhelmus van Nassau, is dat een Duitse zanger?,' vraagt een al jaren in Nederland wonende Turkse zakenvrouw aan haar interviewer. Haar levensverhaal is onderdeel van de thema-avond Niet van hier, die de VPRO op 23 juli uitzendt. Deze avond vertellen immigranten uit alle windstreken over hun achtergrond, de reden van hun komst, maar toch vooral over hun nieuwe vaderland. Niet van hier is de vierde aflevering in de serie Voor de klas, Aan het bed en Straf en Misdaad, waarin steeds persoonlijke vertellingen van mensen over hun beroep of hun leven fungeren als analyse van de samenleving.
Drie uur lang vertellen de immigranten over Nederland. Hun beschouwingen zijn aaneengesmeed tot een verrassend frisse blik op onze polder. Wie zijn wij en hoe krijgt iemand van elders greep op Nederland? Wat valt op, wat valt tegen en wat spreekt aan?

Diverse interviewers spraken 20 'nieuwe Nederlanders'. Van een Braziliaanse tot een Oekraiener, van een Amerikaanse tot een Chinees, van een Marokkaan tot een Oost-Duitser, van een Turkse tot een Surinamer. Hun verschillende culturele achtergronden kleuren hun visie op Nederland. Op het gezin, op 'afspraak is afspraak', op de politie, op de politiek, op de verzorgingstaat, op de taal en op de man-vrouw relatie.

Zo werd de Marokkaan aanvankelijk "helemaal gek van al dat geknuffel op straat". Maar als een danser uit Kenia de Afrikaanse lichamelijkheid vergelijkt met de onze, spreekt hij van "rompen met een pasfoto erop." De Braziliaanse is verbaasd over de koele omgangsvormen: Wel is ze zeer te spreken over de Nederlandse man: "Hij helpt in het huishouden en is ook nog eens trouw. Twee dingen die je echt niet van een Braziliaanse man hoeft te verwachten." Ook de (reumatische) Amerikaanse is positief: "Nederland heeft mijn leven gered. In Amerika had ik mijn ziektekosten nooit kunnen betalen en had ik nu in een doos gewoond. Hier heeft iedereen recht op een dokter."

De immigranten zijn de koplopers van de globaliserende wereld. Daarvoor betalen ze echter ook een prijs: de altijd aanwezige heimwee en de worsteling met die vreemde Nederlandse gebruiken. Juist hun verwonderde blikken van buitenaf geven een leerzame kijk op de staat der Nederlanden.